Mermer Artıklarının Değerlendirilmesi ve Ocakların Rehabilitasyonu 1. Toplantısı

Maden İşleri Genel Müdürlüğü, BUGÜNÜN ARTIĞI, YARININ KAYNAĞI sloganıyla başlattığı  “Mermer Artıklarının Değerlendirilmesi ve Ocakların Rehabilitasyonu” konulu projesine ait ilk istişare toplantısını 28 Haziran Perşembe günü gerçekleştirdi.

Enerji, Ekonomi, Gıda, Bilim, Orman, Çevre Bakanlıkları’ nın ilgili Genel Müdürlükleri, Mahalli İdareler Müdürlüğü, Üniversitelerin Mühendislik Fakültelerinin yanı sıra TOBB, EİB, İMİB, TÜMMER, TMD, TÇMB, YMGV, AGÜB, KSD, MADSİAD davetliler arasındaydı.

Saygı duruşu ve İstiklal Marşı’ nın okunmasıyla başlayan toplantıda açılış konuşmasını Müsteşar Yardımcısı, MİGEM Genel Müdürü Sayın Mithat CANSIZ yaptı.

Sayın CANSIZ konuşmasında, göreve geldikleri tarihten bu yana yapılan işler ve kat edilen mesafeler hakkında kısa bir bilgi verdikten sonra MİGEM’ in önemli projeleri hakkında ayrıntılı bilgiler vererek şu açıklamalarda bulundu;

“UMREK Komisyonu kuruldu ve CRIRSCO Üyeliğimiz kabul edildi. İlk defa mermer/doğaltaşlar da UMREK kapsamına alındı. Maden Koordinasyon Kurulu kurduk, sorunları sektör STK’ larından talep ediyoruz, üzerinde çalışıyoruz ve ilgili kamu kurumları ile paylaşıyoruz. Şimdiye kadar bu kapsamda iki toplantı yaptık, üçüncüsünü Bakan atamasından sonra yapacağız. TUVEK Yönetmeliği yürürlüğe girdi, bu yeraltı kaynaklarımız için önemli bir çalışma. MTA-MİGEM ortak çalışması olacak, fiziki ortam kuruldu, yazılım tamamlandı. Orman bedelleri konusunda dün OGM bürokratları ile birlikteydik. Uygulamanın yakında yürürlüğe gireceğini bekliyoruz. Bir başka konu eğitimlerimiz, birim içinde kurduğumuz akademi ile daimi nezaretçi ve YTK eğitimlerine devam ediyoruz. “maden ve İnsan” isimli dergimizin ilk sayısı çıktı ve dağıtımı yapıldı, üç ayda bir yayınlamaya devam edeceğiz. Yeni Türkiye ruhuna uygun e-maden projesini hayata geçireceğiz, çözüm ortağımız TÜRKSAT ve yılsonu gibi hayata geçmiş olacak. Bu sistem ilintili kurumlarla da bağlantılı olacak. “

Sözlerine, bugünün toplantı konusu olan mermer artıklarının değerlendirmesine yönelik açıklamalarda bulunarak devam eden Sayın CANSIZ, Mermer atığı değil “mermer artığı” ifadesinin altını çizerek kullanılması gerektiğini söyledi.

Projenin yürütülmesiyle görevli MİGEM Daire Başkanı Sn. Mümin AYDIN, ekibi ile hazırladıkları ön raporu katılımcılara aktardı.  Mermer Artıklarının Değerlendirilmesi ve Ocakların Rehabilitasyonu adı altında iki ana başlıktan oluşan sunumda Sn. AYDIN amaçlarının artıkların değerlendirilmesinde;

  1. Kamu ve özel sektör kuruluşlarını, pasa ve artık malzemelerin kullanımına teşvik etmek
  2. Kamu ve madencilik sektörü arasındaki koordinasyonu sağlamak
  3. Sahaların etkin, verimli kullanımı ile rezerv kaybını azaltmak
  4. Pasa ve artıkların kullanılması ile altında kalan rezervi değerlendirmek
  5. Zaman ve enerji tasarrufu sağlamak
  6. Doğal örtü tahribatını azaltmak ve çevreye duyarlı madenciliği geliştirmek
  7. Arz ve talebi belirlemek, kayıt altında tutmak
  8. Yasal çerçeveyi belirlemek

Rehabilitasyonda ise

  1. Orman, mera, şahıs, hazine vb. arazilerindeki tahribatı azaltmak
  2. Rehabilitasyona yönelik bilinç düzeyini artırmak
  3. Sahaların etkin şekilde rehabilitasyonunu yapmak
  4. Ocakların rehabilitasyonu sonrasında halkın yararına kullanılmasını temin etmek
  5. Çevreyi korumak

olduğunu söyledi.

Bu projeyi hayata geçirmekteki hedeflerinin ise;

  1. Artıkların, atık değil ürün olduğu gerçeğine inanmışlık düzeyini artırmak
  2. Artıkların kullanımını teşvik etmek
  3. Geri dönüşüm ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamak
  4. İhtiyacı kadar hammadde (agrega) ocaklarının açılmasını temin etmek
  5. Enerjiden ve zamandan tasarruf etmek
  6. Çevreye duyarlı madencilik ile doğal örtünün daha az tahrip edilmesine katkı sağlamak
  7. Yasal mevzuat oluşturmak
  8. Doğaltaş kaynaklarının kullanımı sırasında açığa çıkan artıkların yönetimini belirlemek,
  9. Yüksek miktardaki pasa stoklarını azaltmak

şeklinde sıraladı.

Artık miktarının belirlenmesine yönelik, faaliyet raporlarından aldıkları veriler doğrultusunda istatistiki bir ön çalışma yaptıklarını söyleyen AYDIN, pasa tonajlarının yoğun olduğu illeri Bilecik, Burdur, Antalya, Muğla, Denizli, Bursa, Isparta, Mersin ve Afyon olarak ifade ederek tüm ülkedeki pasa miktarının sert taşlar hariç 17 milyon ton civarında olduğunu söyledi.

Mermer artıklarının öncelikle Alt Yapı, DSİ, Baraj Dolgusu, TCDD, Hammadde, İnşaat Sektörü ve
Rehabilitasyon Dolgusu Malzemesinde kullanımına yönelik çalışmaların önemine vurgu yapan AYDIN sözlerine şöyle devam etti;

“İlk etapta durum tespiti yapılmalı, hangi bölgede ne kadar hangi özellikte artık var bunu belirledikten sonra kullanım alanına yönelik yakında hangi sanayi var bunu bilmeliyiz. Malzeme besicilik için uygun ancak yakın çevrede hayvancılık yok ise bunun bir anlamı kalmaz, ikincil alanlara bakmalıyız. Önceki yıllarda Karayollarının hammadde talebi yüksekti, şimdi ise DSİ’ nin göletler nedeniyle talebi yüksek. Durum tespiti yaparken bunları göz önünde bulundurmalıyız ki dolgular yeni ocak açmak yerine mermer artıklarından kullanılsın, tabi malzeme özelliklerinin bu kullanım alanına uyması şart. Bu sistemi e-maden çalışmasıyla yürütmeyi düşünüyoruz. Mermer artığı yer, miktar ve özelliğini mermerci sisteme girecek, bu özellikteki malzemeye ihtiyaç duyan firma arama motoru yardımı ile bilgilere ulaşacak. Hammadde Üretim İzin Belgesi sayımız şu an 4763 adet ve ayda ortalama 80 izin düzenliyoruz. Bu kapsamda, “HÜİB Projelerinde mermer artıklarının kullanılmasını sağlamak / HÜİB taleplerinde ~ 20 km mesafedeki mermer artıklarının değerlendirilmeye alınması / Gerekirse mevzuata dayalı zorunluluk haline getirmek” gibi düzenlemelere gitmeliyiz.”

Bölgelere göre HÜİB sayıları hakkında bilgi veren Sayın Aydın HÜİB sayısının en yüksek olduğu kurumun DSİ olduğunu, ikinci sırada ise Karayollarının yer aldığını söyledi. Sunumunun ikinci bölümünü REHABİLİTASYON’ a ayıran AYDIN fotoğraflarla yurtdışı ve yurtiçinden örnekler vererek açıklamalarda bulundu.

MTA Genel Müdürlüğünden Daire Başkanı Sn. Abdulkerim AYDINDAĞ Doğaltaş Sahalarının Jeoteknik ve Artık Sorunlarının Belirlenmesi ve Blok Sağlamlaştırma Teknolojilerinin Geliştirilmesine yönelik projelerini tanıtan bir sunumu katılımcılara aktardı. Sayın AYDINDAĞ, pilot bölge olarak seçtikleri Bilecik ilinde, ocak bazında verimliliği etkileyen faktörlerin değerlendirilmesi, bölgenin ocaklardan alınan bilgilere dayanarak verimlilik haritalarının üretilmesi, minerolojik ve petrografik açıdan mermere desenini veren minerallerin araştırılması ve bu desenin fay ve çökelme ortamları ile ilişkisinin belirlenmesi, ocakların üretim yapılan formasyon sınırlarına göre dizayn araştırmaları, ocaklarda gerek kırık çatlak sistemi gerekse yapısal jeoloji teknikleri kullanılarak pilot bir ocağın bölgesel anlamda sıkışma ve gerilim yönlerinin belirlenerek bu yönlenmenin sonucunda kesim yönlerinin belirlenmesinin araştırılması, yurt dışında kullanılan bir teknik olarak jeofizik bir yöntem olan GPR (Yer Radarı) sistemiyle üretim yapılmaya hazırlanılan bir basamakta 7 metre hassasiyetinde kırık çatlak siteminin önceden tahmin edilmesinin araştırılması, jeokimyasal açıdan CaCO3 dışında mermere rengini veren iz elementlerin araştırılması ve bu elementlerin bölgesel anlamda dağılımlarının araştırılması, artıkların ülkemizde Sıfır A(r)tık kapsamında artık yönetiminin nasıl yönetileceği ve yurt dışında örneklerinin araştırılması, Artıkların kalsinasyonundan itibaren kâğıt, hayvan yemi, çimento, termik santrallerde baca gazı tutucu, gazbeton vb. gibi diğer endüstri kalemlerine uygunluğunun yaptırılacak testler ile araştırılması, artıkların agrega (yol mıcırı) olabilme testlerinin yaptırılarak araştırılması, yurt dışında mevzuat anlamında artık sorunun nasıl çözüldüğünün İtalya özelinde araştırılması ve mevzuatın ülkemize uyarlanması konusunda gerekli alt yapı çalışmalarının yapılması, sektörün artıkların değerlendirilmesi konusunda Bilecik özelinde çözüm önerilerinin derlenmesi ve son olarak şu ana kadar üzerinde yeterince düşünülmeyen epoksi türü kimyasallarda dışa bağımlılık konusu ve bu kimyasalların yerli imkanlar ile ülkemizde üretilmesinin yine bu projenin hedefleri arasında yer aldığını ifade etti.

Sayın AYDINDAĞ ilaveten “Proje kapsamında şimdiye dek, aktif olarak çalışan 35 mermer ocağı, terkedilmiş 8 ocak olmak üzere toplam 43 ocakta gözlem yaptıklarını her bir ocaktan Mineroloji ve Petrografi analizleri, Jeokimyasal ve Taramalı Elektron Mikroskobu (SEM) analizler için numuneler alındığını, bölgede desen anlamında hakim olan ve ticari isimleri “Rosalia”,”CremaNouva”, “Sofita”, “Cappuccino” olan 4 ana grup tespit edildiğini ve her bir grup için Agrega (Yol Mıcırı olabilme) testleri için yaklaşık 1 ton numune alındığını, aktif olan ocaklarda çalışmalar yapılarak verimlilik haritalarını ürettiklerini, pilot olarak seçilen ocakta en önemli konulardan biri olan formasyonların alt-üst ilişkilerinin ortaya konduğunu söyledi.

Sektör temsilcilerinin yoğun ilgi gösterdiği ve önem verdiklerini ifade ettiği toplantı iyi dilekler ile sona erdi.

YUKARI